Tavla kuralları

· 8 dk okuma · tavla.gg ekibi

Kısaca

Tavlanın bütün kuralları, tartışmalı olanlarıyla: her oyuncu 15 pulunu iki zarla kendi evine getirip toplar, önce bitiren eli alır. İki zarı da oynamanın yolu varsa oynamak zorundasın. Rakip hiç pul toplayamadan bitirirsen mars yapar, 2 sayı alırsın. Türk tavlasında katlama küpü yoktur, maç genellikle 5 sayıya oynanır.

Tahta ve diziliş

Tavla tahtasında 24 hane vardır, ortadaki bar tahtayı ikiye böler ve her oyuncunun 6 hanelik bir evi olur. Her oyuncu 15 pulla başlar: kendi numarasıyla 24’te 2, 13’te 5, 8’de 3 ve 6’da 5 pul. İki oyuncu ters yönlere oynar, herkes kendi 24’ünden kendi 1’ine, yani evine doğru gider. Tahtayı kurmanın adımları ve hanelerin iki numarası tavla dizilişi sayfasında.

Kim başlar?

  • İki oyuncu birer zar atar. Eşit gelirse ikisi de yeniden atar.
  • Büyük atan başlar. Türk tavlasında iki zarı yeniden atar ve o atışı oynar, bu yüzden ilk hamle çift de olabilir.
  • Maçın sonraki ellerinde açılış zarı atılmaz: bir önceki eli kazanan doğrudan zarını atar.
  • Uluslararası backgammonda büyük atan açılışta gelen iki sayıyı oynar ve her el yeni bir açılış zarıyla başlar.

Açılışın yeniden atılmasının ilk hamleyi nasıl değiştirdiği açılış hamleleri sayfasında.

Zar atma ve pul oynama

Sıran gelince iki zar atar ve gelen sayılar kadar pul oynarsın. Zarlar ayrı ayrı oynanır: 6-3 gelirse bir pulu 6, başka bir pulu 3 hane ilerletebilir ya da aynı pulu önce 6 sonra 3 hane oynayabilirsin.

  • Çift gelirse zarı dört kez oynarsın, örneğin dört cihar (4-4) dört tane 4 demektir.
  • Rakibin iki veya daha fazla pulunun durduğu haneye, yani kapıya inemezsin. Kapıların üstünden atlamak serbesttir.
  • İki zarı da oynayabiliyorsan oynamak zorundasın. Yalnızca biri oynanabiliyorsa büyük zarı oynarsın.
  • Hiç yasal hamle yoksa sıra geçer. Yasal hamle varken pas geçilmez.
  • Pul hiçbir zaman geri gitmez, yalnızca kendi evine doğru yürür.

İki zar, tek pul. Aynı pul iki zarı oynuyorsa yolda bir kez durur ve o ara durağın da açık olması gerekir. Biri kapalıysa öbür sırayla oynarsın, ikisi de kapalıysa o pul bu atışı tek başına oynayamaz. Çiftte pul dört kez durur, dört durağın her biri açık olmalıdır.

Oyuna yeni başlıyorsan bütün bir eli anlattığımız tavla nasıl oynanır sayfasıyla başla.

İki zarı da oynamak zorunlu mu?

Evet. Başka bir oynanış iki zarı da kullanıyorken, bir zarı kullanıp öbürünü oynanamaz bırakan yolu seçemezsin. Burada kırmızı şeş cihar (6-4) attı. 6 için iki yolu varmış gibi görünüyor: 13’ten 7’ye ya da 24’ten 18’e.

Kırmızı 6-4 attı. 13’ten 7’ye oynarsa yasal 4 kalmaz. Bu yüzden arkadaki pulu oynamak zorunda: 24’ten 18’e, sonra 18’den 14’e.

13’ten 6 oynanırsa pul 7’ye gider. O zaman 4’ün gidecek yeri kalmaz: 7’den 3’e kapalı, 24’ten 20’ye kapalı, 4, 2 ve 1’deki pullar 4 oynayamaz, çünkü kırmızının bütün pulları evde değil. Bu oynanış tek zar kullanır. Öbür yol, 24’ten 18’e ve 18’den 14’e, iki zarı da kullanır. Kırmızı arkadaki pulu orada tutmayı çok istese de bunu oynamak zorundadır.

Yalnızca bir zar oynanabiliyorsa?

İkisinden birini oynayabiliyor ama ikisini birden oynayamıyorsan büyüğü oynarsın. Kırmızı yine şeş cihar (6-4) attı ve oynayabilen tek pulu 24’teki.

Kırmızı 6-4 attı. 4 ile 20’de kırar, 6 ile 18’e kaçar. İkisinden sonra da öbür zar 14’teki beyaz kapıya takılır. Büyük zarı oynamak zorunda: 24’ten 18’e.

Kırmızı 4 ile 20’deki açık pulu kırmayı çok ister. Olmaz. 24’ten 20’ye oynarsa 6, 14’e iner ve orası kapalıdır. 24’ten 18’e oynarsa 4 de 14’e iner. Yalnızca bir zar oynanabildiği için bu zar 6 olmak zorundadır. 4 yanar.

Büyük zar hiç oynanamıyorsa bu kural seni küçük zardan kurtarmaz, onu oynarsın. Hiçbir şey oynanamıyorsa sıra geçer.

Kırma ve bar

  • Bir hanede tek duran pul, yani açık pul, kırılabilir. Rakip o haneye inerse pul bara gider.
  • Barda pulu olan oyuncu, başka bir şey oynamadan önce onu rakibin evine sokmak zorundadır.
  • Giriş hanesi zarın sayısıdır: 1 rakip evin en dibinden, 6 bara en yakın haneden girer. Kırmızının numaralarıyla 1 ile 24’e, 6 ile 19’a.
  • Girilecek hane kapalıysa o zar kullanılamaz. Altı hane de kapalıysa sıra geçer.
  • Kırmak zorunlu değildir, yalnızca atışı oynamanın tek yasal yolu kırmaksa kırarsın.
  • Bir pul kırıp aynı turda yoluna devam edebilir, bir atışta iki pul kırılabilir.
  • Barda iki pul varken tek sayı giriyorsa bir pul girer, atışın kalanı yanar.
  • Bardan girerken rakibin tek pulunun durduğu haneye inersen o pul da kırılır.

Her durum çizimleriyle pul kırma ve bar sayfasında.

Pul toplama

Bütün pulların evine geldiğinde toplamaya başlarsın. Zar pulun durduğu haneye eşitse o pulu çıkarırsın. O hane boşsa ve daha yüksek hanede pulun varsa zarı hamle olarak oynarsın, daha yüksekte pul yoksa en yüksekteki pulu çıkarırsın. Toplarken pulun kırılırsa önce onu girip evine getirirsin, sonra devam edersin. Başka bir yasal hamlen varken toplamak zorunda değilsin. Bütün özel durumlar pul toplama sayfasında.

Elin sonu, mars ve maç

SonuçDurumSayı
Normal galibiyetRakip en az bir pul toplamış1
MarsRakip hiç pul toplayamamış2

Son pulunu çıkaran eli o anda alır, kaybedene son bir atış hakkı verilmez. Türk tavlasında kaybedenin pullarının nerede durduğuna bakılmaz: barda pulu olsa da hiç pul toplamadıysa mars, bir pul topladıysa normal galibiyettir. Bütün durumlar ve marsın maçta ne ettiği mars nedir sayfasında.

Maç. Tavla maç olarak oynanır ve en yaygın maç 5 sayıdır. Kısa bir oturum için 1 ya da 3, uzun bir akşam için 7 ya da 11 sayı da oynanır. Yalnızca ilk el açılış zarıyla başlar, sonrasında önceki elin galibi başlatır. tavla.gg’de maç uzunluğunu kurulumun Kurallar adımında 1, 3, 5, 7 ya da 11 sayı olarak seçersin.

Pes etmek: kaç sayı verir?

Eli sonuna kadar oynamadan bırakmak tavlada da olur. Gerçek tahtada bu iki oyuncunun anlaşmasıdır ve Türk tavlasında bırakılan el, durumuna göre yazılır:

  • Pes edenin en az bir pulu çıkmışsa normal galibiyet, 1 sayı.
  • Pes edenin hiç pulu çıkmamışsa mars, 2 sayı.

Yani pes etmek marstan kurtarmaz. Mars yemek üzereyken pes eden, marsı kendi eliyle yazdırır. Eli bırakmayı düşünüyorsan önce bir pul toplamayı dene: bir pul çıktıktan sonra pes etmek yalnızca 1 sayı verir.

tavla.gg’de oyun menüsündeki Pes et bu hesabı kendisi yapar. Üçlü mars açıksa ve pes eden hiç pul toplamadan barda ya da rakibin evinde pul tutuyorsa 3 sayı yazılır. Katlama küpüyle oynanıyorsa bu sayılar küpteki değerle çarpılır. Küplü oyundaki “katlamayı reddedip eli 1 sayıya bırakmak” Türk tavlasında yoktur, çünkü küp yoktur.

Türk tavlası ile uluslararası backgammon

Tahta, diziliş, hamleler, kırma ve toplama iki oyunda da aynıdır. Fark başlangıçta ve sayı hesabındadır: uluslararası oyunda katlama küpü ve 3 sayılık backgammon galibiyeti vardır, açılışta gelen zarlar oynanır. Her fark ve oyuna etkisi tavla ve backgammon farkı sayfasında, küpün nasıl kullanıldığı backgammon kuralları sayfasında. tavla.gg’de Oyna Türk tavlasıyla başlar. Öbür oyunlar kurulumun Oyun modu adımında, tek tek kural ayarları Kurallar adımında.

Yöresel kurallar: masadan masaya değişir

Türk tavlasının kuralları bir federasyonun kitabında yazmaz, masada öğrenilir. Bu yüzden bazı masalar iki kural daha ekler. Biz birini seçip öbürüne yanlış demiyoruz: ikisi de tavla.gg’de varsayılan olarak kapalı, ikisi de kurulumun Kurallar adımında açılabilir.

Yöresel kuralNe yaparNerede oynanır
Ev içinde vur-kaç yokKendi evinde açık pul kıran pul, aynı turda yoluna devam edemezBazı Türk masalarında. Uluslararası kurallarda ve Türk kulüplerinde böyle bir yasak yoktur
Toplayabiliyorsan toplamak zorunluToplama sırasında pul çıkarabilen zar, pul çıkarmak zorundadırBazı Türk masalarında, toplamada gereksiz pip harcanamaz diye de oynanır. tavla.gg’nin seçeneği bunun her zara ayrı bakan biçimidir

İki kuralın örnekli anlatımı kendi sayfalarında: vur-kaç yasağı pul kırma, zorunlu toplama pul toplama sayfasında. Seçeneklerin kısa açıklaması bu sayfanın sonunda, vur-kaç seçeneği ve toplama seçeneği başlıklarında.

Yeni biriyle oturuyorsan bu iki kuralı ve maçın kaç sayı olduğunu ilk zardan önce konuş. Masada “bizde böyle oynanır” diyen iki kişi de haklı olabilir, yalnızca farklı masalardan geliyorlardır.

Masada en çok tartışılan durumlar

Gerçek tahtada kavgayı çıkaran kurallar genelde şunlar. Tabloda standart kuralı ve tavla.gg’nin nasıl davrandığını yazdık.

TartışmaStandart kuraltavla.gg
“Kırdın, devam edemezsin”Hem kırıp hem devam edebilirsin. Kendi evinde yasaklayan masalar varSerbest, Kurallar adımında yasaklanır
“Toplayabiliyorken niye oynadın?”Başka yasal hamle varsa toplamak zorunlu değil. Zorunlu tutan masalar varSerbest, Kurallar adımında zorunlu yapılır
“Büyük zarı oynaman lazımdı”Yalnızca iki zardan biri oynanabiliyorsa geçerlidirOyun yasal olmayan hamleye izin vermez
“Barda pulun vardı, mars 3 sayı”Klasik tavlada mars 2 sayıdır. 3 sayı uluslararası backgammonun kuralıdır2 sayı, üçlü mars Kurallar adımında açılır
“Mars oldu mu?”Kaybeden tek pul topladıysa mars yokturOyun sayar ve yazar
“Pes ettim, bir sayı yaz”Bırakılan el durumuna göre yazılır, hiç pul çıkmadıysa marsPes et durumun değerini yazar
“Pula dokundun, oynayacaksın”Standart kurallarda dokunan oynar kuralı yokBitti’ye kadar Geri al çalışır
“Hamlen yanlıştı”Rakip zarı attıysa hamle kalırYanlış hamle yapılamaz

Gerçek tahtada

Bunlar yalnızca gerçek zarla oynarken önemlidir. Online oyunda hepsi kendiliğinden halledilir.

  • Zar atmak. İki zarı birlikte, sağındaki tahta bölümüne at. İkisi de düz durmalı. Pulun üstüne, bara ya da o bölümün dışına düşen zara kırık zar denir ve iki zar da yeniden atılır.
  • Sıranı bitirmek. Sıran zarlarını kaldırınca biter. Rakibin de ondan önce zar atmamalıdır, attıysa seçim hakkı sendedir.
  • Hamleyi düzeltmek. Zarlarını kaldırana kadar hamleni değiştirebilirsin. Rakip zarını attıktan sonra eski hamleye itiraz edilmez.

Zar isimleri

Tavlada atışların adları vardır ve çoğu Farsçadan gelir: yek (1), dü (2), se (3), cihar (4), penc (5), şeş (6). Masada 6-5’e şeş beş (6-5), 6-6’ya dü şeş (6-6) denir. 21 atışın tam listesi ve adların nereden geldiği tavla zar isimleri sayfasında.

Oyun seçenekleri ne anlama geliyor?

tavla.gg’de kurulumun Oyun modu ve Kurallar adımlarında seçebileceğin her şey:

Oyun
Kurulumun Oyun modu adımı. Tavla bildiğin Türk tavlası, Backgammon küplü uluslararası oyun. Gülbahar ve uzun tavlada kimse kimseyi vuramaz, Hapis’te (Mahbusa) tek pul hapsedilir, kız tavlasında pullar kuleden iner ve toplanır, karar değil zar konuşur. Birine basınca o oyun kendi ayarlarıyla hemen başlar.
Kurallar
Oyun modu adımındaki Tavla ile Backgammon aynı oyunun iki kural takımıdır. Tavla: Türkiye’de oynanan kurallar (katlama küpü yok, mars 2 sayı). Backgammon: katlama küpü ve üçlü mars ile uluslararası kurallar.
Maç uzunluğu
Maçı kazanmak için toplanması gereken sayı. Normal galibiyet 1, mars 2 sayı getirir.
Açılış zarı
İlk eli kimin başlayacağına iki oyuncu birer zar atarak karar verir. Tavlada büyük atan iki zarı yeniden atar; backgammonda açılışta gelen iki zarı oynar.
Katlama küpü
Sırası gelen oyuncu zar atmadan önce elin değerini ikiye katlamayı teklif edebilir. Rakip kabul ederse el iki kat değerinde oynanır ve küp ona geçer; reddederse eli o anki değerle kaybeder.
Crawford kuralı
Bir oyuncu maçı kazanmaya 1 sayı kaldığında, bir sonraki elde küp kullanılamaz. Geride olanın tek bir katlamayla maçı çevirmesini zorlaştırır.
Jacoby kuralı
Küp hiç katlanmadıysa mars ve üçlü mars yalnızca 1 sayı sayılır. Önde olanı, eli sonuna kadar oynamak yerine katlamaya teşvik eder.
Beaver
Katlama teklif edilen oyuncu kabul ederken hemen bir daha katlayabilir: el 4 kat değerinde oynanır ve küp beaver yapanda kalır.
Üçlü mars
Kaybeden hiç pul toplayamamış ve hâlâ barda ya da kazananın evinde pulu varsa, kazanan 3 sayı alır. Türk tavlasında bu kural yoktur, mars sayılır.
Evde vur-kaç yok
Kendi evinde rakip pulu kıran pul, aynı elde yoluna devam edemez. Bazı çevrelerde oynanan yöresel bir kural.
Toplamak zorunlu
Toplama sırasında bir zarla pul toplanabiliyorsa, o zar başka bir hamle için kullanılamaz. Yöresel bir kural.

Okuduğunu tahtada dene

Kayıt yok. Bilgisayara karşı ya da arkadaşınla hemen oyna.

Hemen oyna

Sık sorulan sorular

Tavlada mars kaç sayıdır?

Rakip tek bir pul bile toplayamadan oyunu bitirirsen mars yapmış olursun ve 2 sayı alırsın. Normal galibiyet 1 sayıdır.

Tavlada kim başlar?

İki oyuncu birer zar atar, büyük atan başlar ve iki zarı yeniden atarak ilk hamlesini yapar. Sonraki ellere bir önceki eli kazanan başlar.

Tavla maçı kaç sayıdır?

En yaygın maç 5 sayıdır. Mars 2 sayı getirdiği için maç bazen 3 elde biter. Kısa bir oyun için 1 ya da 3, uzun bir akşam için 7 ya da 11 sayı oynanır. Önceki eli kazanan sonrakini başlattığı için iyi giden biri birkaç eli üst üste alıp çabuk açılabilir.

Kırılan pul ne olur?

Kırılan pul ortadaki bara konur. Sahibi o pulu rakibin evine sokmadan başka bir pul oynayamaz.

Hiç hamle yoksa ya da yalnızca bir zar oynanabiliyorsa ne olur?

Gelen zarla oynanabilecek hiçbir hamle yoksa sıra rakibe geçer. İki zardan biri oynanabiliyor ama ikisi birden oynanamıyorsa büyüğü oynamak zorundasın, öbürü yanar. Büyük zar hiç oynanamıyorsa küçüğü oynarsın.

Tavlada katlama küpü var mı?

Hayır. Türk tavlası katlama küpü olmadan ve üçlü mars olmadan oynanır. Küplü oyun uluslararası backgammondur, tavla.gg’de oyun sayfasındaki Backgammon düğmesiyle açılır.

İki zarı da oynamak zorunlu mu?

Evet, ikisini de oynamanın yasal bir yolu varsa. Bir zarı öbürünü oynanamaz bırakacak şekilde oynayamazsın, başka bir oynanış ikisini de kullanıyorsa onu yapmak zorundasın. Çiftte dört hamleden oynayabildiğin kadarını oynarsın.

Kötü bir hamleden kaçmak için hangi zarı oynayacağımı seçebilir miyim?

Ancak iki zar da oynanabilir kalıyorsa. Başka bir oynanış ikisini de kullanıyorken bir sayıyı öbürünü kapatacak şekilde oynayamazsın. Kötü hamleye mecbur kalmak oyunun parçasıdır, yasal hamle varken pas geçilmez.

Çift gelince dört hamlenin hepsini aynı pulla oynayabilir miyim?

Evet. Dört hamleyi istediğin pullara dağıtırsın, hepsi tek pula da gidebilir. Pul her adımda bir haneye iner, bu yüzden dört durağın her biri açık olmalı. Biri kapalıysa pul o noktadan öteye geçemez, kalan hamleleri başka pullarla oynarsın.

Art arda altı kapı yapmak serbest mi?

Klasik tavlada ve backgammonda evet. Yan yana altı kapının arkasında kalan pul onu hiçbir zarla atlayamaz, kapılardan biri açılana kadar bekler. Uzun tavla gibi bazı çeşitlerde ise altı haneyi yan yana tutmak sınırlıdır.

Vur-kaç yasağı tavlanın kuralı mı?

Her masanın değil. Kendi evinde kıran pulun yoluna devam edemediği kural bazı Türk masalarında oynanır, ama standart kurallarda böyle bir yasak yok. tavla.gg varsayılan olarak vur-kaça izin verir, yasaklamak için kurulumun Kurallar adımında bir seçenek var.

Rakip zarlarını kaldırmadan ben zar atarsam ne olur?

Turnuva kurallarında rakip hamlesini istediği gibi bitirir, sonra senin erken attığın zarı oynatmayı ya da zarı yeniden attırmayı seçer. Sıra, oyuncu zarlarını kaldırınca biter. Bu yüzden erken atmak sana bir şey kazandırmaz, rakibe seçim hakkı verir.

Rakip pes etti ama ben mars yapacaktım. Kaç sayı yazılır?

Türk tavlasında bırakılan el durumuna göre yazılır. Rakibin hiç pulu çıkmamışsa mars, 2 sayı. En az bir pulu çıkmışsa 1 sayı, çünkü mars artık mümkün değildir. Durumu farklı görüyorsanız eli bırakmayıp sonuna kadar oynayın.

Bir hanede kaç pul olabilir?

Sınır yok, bir haneye istediğin kadar pul yığabilirsin. Yığmak yasaldır, ama çoğu zaman o pulların başka yerde daha çok işe yarayacağını gösterir.

Zar pulun üstüne ya da tahtanın dışına düşerse ne olur?

Gerçek tahtada buna kırık zar denir. Yalnızca kötü düşen değil, iki zar da yeniden atılır. Zar düz durmuyorsa, bir şeye yaslanmışsa da kırıktır, sonradan devrilse bile.

Zarları elle ya da tek tek atabilir miyim?

İki zar birlikte atılır. Standart kuralda zarlar zar kabından, sağındaki tahta bölümüne atılır ve ikisi de düz durmalıdır. Elle atmak da yaygındır, önemli olan iki zarın aynı anda atılması ve kimsenin zarı yerleştirmemesidir.

Masada biri yanlış hamle yaparsa ne olur?

Standart kurallara göre zarlarını kaldırana kadar düzeltebilirsin. Sonrasında rakibin hamleyi kabul edebilir ya da düzeltmeni isteyebilir. Rakip zarı attıysa hamle kalır.

Pula dokunan onu oynamak zorunda mı?

Standart kurallarda böyle bir kural yok. Sıran zarlarını kaldırınca biter, o ana kadar hamleni değiştirebilirsin. Masanda dokunan oynar kuralı geçerliyse bunu ilk zardan önce bilmek gerekir.