Tavlada mars nedir?
Kısaca
Mars, rakibin tek bir pul bile toplayamadan senin 15 pulunu toplamandır. Normal galibiyet 1 sayıyken mars 2 sayı eder. Türk tavlasında kaybedenin pulu barda ya da senin evinde olsa bile sonuç yine marstır. Uluslararası backgammonda bu durum backgammon adını alır ve 3 sayı eder.
Mars tam olarak ne zaman sayılır?
Bir oyuncu 15 pulunun sonuncusunu topladığında el hemen biter. Sonra kaybedene bakılır:
- Kaybeden en az bir pul topladıysa normal galibiyettir, 1 sayı.
- Kaybeden hiç pul toplamadıysa marstır, 2 sayı. İngilizcede aynı sonuca gammon denir.
Kural bu kadar. Tavla kurallarında kaybedenin pullarının nerede durduğu önemli değildir. Uluslararası kurallarda bir ek fark vardır: 3 sayılık backgammon.
Bütün durumlar, tek tabloda
Hepsinde el bitmiştir: kazanan 15 pulunu da toplamıştır.
| Kaybedenin pulları | Tavla (tavla.gg varsayılanı) | Uluslararası backgammon |
|---|---|---|
| En az 1 pul çıkmış, öbürleri nerede olursa olsun | Normal, 1 sayı | Normal, 1 sayı |
| En az 1 pul çıkmış, 1 pul barda | Normal, 1 sayı | Normal, 1 sayı |
| Hiç pul çıkmamış, hepsi kaybedenin evinde | Mars, 2 sayı | Gammon, 2 sayı |
| Hiç pul çıkmamış, barda ya da kazananın evinde pul yok | Mars, 2 sayı | Gammon, 2 sayı |
| Hiç pul çıkmamış, 1 ya da daha fazla pul barda | Mars, 2 sayı | Backgammon, 3 sayı |
| Hiç pul çıkmamış, 1 ya da daha fazla pul kazananın evinde | Mars, 2 sayı | Backgammon, 3 sayı |
Aşağıdaki bütün çizimlerde beyaz son pulunu yeni topladı, kırmızı kaybeden taraf.
Normal galibiyet: bir pul çıkmış
Kırmızı bir pul çıkardı, bu yeter. Kaç pulu kaldığı önemli değil.
Mars: hepsi evde, hiç pul çıkmamış
Kırmızının bütün pulları evde ve sonuç yine mars. Evde olmak toplamanın şartıdır, marstan kurtarmaz.
Barda pul var, hiç pul çıkmamış
Tartışılan durum budur. Türk tavlasında bu mars olur, fazlası değil. Uluslararası kurallarda 3 sayılık backgammondur.
Kazananın evinde pul var, hiç pul çıkmamış
Sonuç aynı. Kırmızının 20’deki pulu beyazın evinde duruyor.
Kazananın evinin hemen dışında
Aynı pulu 18’e koy, beyazın evinden çıkmış olur. Uluslararası kurallarda artık yalnızca gammondur. Yani uluslararası bir oyunda o son pulu sınırdan geçirmek sana bir sayı kazandırır.
Barda pul var ama pul çıkmış
Bu çok kişiyi şaşırtır. Kırmızı 2 pul topladı, sonra kırıldı, beyaz o pul hâlâ bardayken bitirdi. Sonuç normal galibiyettir. Çıkan pullar çıkmış kalır, önemli olan da sayılarıdır.
Masada mars tartışması
Marsta çıkan kavgaların çoğu üç cümleye iner, hepsinin cevabı yukarıdaki tabloda.
- “Hepsi evdeydi, mars olmaz.” Olur. Evde olmak sayılmaz, çıkan pul sayılır.
- “Bir atışım daha vardı.” Yok. Rakibin son pulu çıkınca sıra sana gelmez, el orada kapanır.
- “Barda pulun kaldı, üç sayı.” Klasik tavlada hayır, iki sayı. Üç sayı uluslararası kuralların backgammon galibiyetidir, tavla.gg’de ancak üçlü mars açıksa yazılır.
Tavlada üçlü mars var mı?
Klasik Türk kurallarında yok. Rakibinin barda ya da senin evinde pulu kalması bir şey eklemez, en yüksek sonuç 2 sayılık marstır. tavla.gg’nin varsayılan olarak oynadığı da budur.
Üç sayı uluslararası backgammonun kuralıdır: kaybeden hiç pul toplamamışsa ve barda ya da kazananın evinde pulu kalmışsa el 3 sayı eder. Küplü oyunda bu sayı küpteki değerle çarpılır, ayrıntısı uluslararası backgammon sayfasında. Türk masalarında da bu sonuca 3 sayı yazan, katmerli mars diyenler var. tavla.gg’de onu üçlü mars seçeneği açar. Kurulumun Kurallar adımında tek bir kutudur, uluslararası hazır ayarda zaten açıktır. İki kural takımının bütün farkları tavla ve backgammon farkı sayfasında.
Mars maçta nasıl sayılır?
tavla.gg’nin varsayılan maçı 5 sayıyı ilk bulanındır.
| Sayın | Mars sana ne getirir |
|---|---|
| 0, 1 ya da 2 | 2 sayı, normal galibiyetten 1 fazla |
| 3 | Maçı alır. Normal galibiyet seni 4’e götürürdü |
| 4 | Fazladan bir şey yok. 1 sayı gerekiyordu, normal galibiyet de bunu verir |
5 sayılık maç en az üç el sürer: mars, mars, sonra herhangi bir galibiyet. 4’teyken marsın peşine düşme, eli al. Rakibin 4’teyse her yenilgi maçı bitirir, yani mars yemek normal yenilgiden daha pahalı değildir. Eli almak için daha büyük riskler alma zamanı budur.
1 sayılık maçta mars normal galibiyetle aynı değerdedir. Önemli olan kimin önce bitirdiğidir.
Mars nasıl kurtarılır?
Yarışı kaybettiğini gördüğün anda işin değişir. Pulları en güzel şekilde eve getirmek artık önemli değil. Bütün pullarını hızla eve getirip, rakibin son turundan önce tek bir pul çıkarmak istersin. Toplamanın bütün kuralları pul toplama sayfasında.
Bunun için pullarının kaç bölge geçmesi gerektiğini say. Tahta altışar haneli dört bölgedir, evin de bunlardan biri. 13’teki bir pul eve girmek için iki bölge geçer, 8’deki tek bölge. Bir atış ortalama 8 pip eder. Kaç turun kaldığını tahmin et ve büyük zarları evden en uzak pullara harca. Dışarıda tek pul kalsa bile toplama başlamaz.
Aşağıdaki dizilişte beyazın 3 pulu kaldı. Beyaz bir sonraki turda ancak çift atarsa bitirir, yani kırmızının çoğu zaman iki turu var: bu tur pullarını eve sokar, sonraki tur bir pul çıkarır. Kırmızı penc-i dü (5-2) attı.
İki aday var:
- 10’dan 5’e, 8’den 6’ya. İki pul da eve girer. Sonraki turda kırmızı 36 atışın 34’ünde bir pul çıkarır, yalnızca yek-i dü (2-1) tutmaz.
- 10’dan 3’e. Tek pul derine iner, 8’deki dışarıda kalır. Sonraki turda önce onu eve getirmek gerekir ve 36 atışın ancak 25’i işe yarar: 1 içeren 11 atış tutmaz.
Fark 36’da 9 atış. Önce bütün pulları eve sok, derine sürmeyi sonraya bırak. Beyazın çift atma ihtimali (36’da 6) iki oynanışta da aynıdır, onu sen değiştiremezsin.
Bazen tek tur kalır. Sonraki dizilişte beyazın tek pulu kaldı ve bir sonraki turda her atışla çıkar. Kırmızının marsı kurtarmak için bu tek turu var. 8’deki pulu bir zarla eve getirip öbür zarla pul çıkarması gerekiyor.
Kırmızı marsı 36 atışın 23’ünde kurtarır, %64. 1 içeren 11 atış tutmaz: 1 pulu eve getiremez, 1’de de çıkaracak pul yoktur. Seba-i dü (3-2) atan 2 atış da tutmaz: iki zar da pulu eve getirir, ama öbür zar kendi hanesinde pul bulamaz ve üstünde pullar vardır. Şeş-i dü (6-2) gibi bir atışta kırmızı 2 ile 8’den 6’ya oynar, sonra 6 ile 6’dan pul çıkarır. Dübara (2-2) ve üstündeki çiftlerin hepsi işler.
Eli bırakmak da marstan kurtarmaz. Varsayılan kurallarda katlama küpü yok, yani katlamayı reddedip eli 1 sayıya bırakma yolu da yok. Oyun menüsündeki Pes et ise eli o anki değeriyle verir: hiç pul toplamadıysan mars yazılır. Marstan kurtulmanın tek yolu tahtadan bir pul çıkarmaktır. Pes etmenin bütün hesabı tavla kuralları sayfasında.
Mars nasıl yapılır?
- Daha çok pul tut. Rakibinin ne kadar çok pulunu geride tutarsan o kadar uzun yolu olur. Barda iki pul çoğu zaman dönüm noktasıdır.
- Evini kapat. Altı haneni de kapattıysan barda pulu olan rakibin hiç oynayamaz. Ayrıntısı pul kırma ve bar sayfasında.
- Toplamada acele etme. Rakibinin son pulu evden hâlâ uzaktaysa güvenlik hızdan önemlidir. Toplamanın sonunda yediğin bir kırık bütün eli götürebilir.
Okuduğunu tahtada dene
Kayıt yok. Bilgisayara karşı ya da arkadaşınla hemen oyna.
Sık sorulan sorular
Kaybedenin barda pulu varsa mars mı olur?
Bu, pulun nerede olduğuna değil kaybedenin kaç pul topladığına bağlıdır. Hiç pul toplamadıysa barda pulla sonuç Türk tavlasında mars (2 sayı), uluslararası kurallarda backgammondur (3 sayı). Tek pul bile topladıysa, barda pul olsa da olmasa da normal galibiyettir.
Rakibim 3 pul topladı, sonra kırıldı, ben de o barda iken bitirdim. Mars mı?
Hayır. Mars için kaybedenin hiç pul toplamamış olması gerekir. Çıkan pullar çıkmış kalır, bu el 1 sayılık normal galibiyettir.
Kaybedenin 15 pulu da evindeydi ama hiç pul toplamamıştı. Yine mars mı?
Evet. Evde olmak sayılmaz, yalnızca toplamak sayılır. Marstan kurtulmak için tahtadan bir pul çıkarman gerekir.
Marsı kurtarmak için kaybedene son bir atış hakkı verilir mi?
Hayır. Kazananın son pulu çıktığı anda el biter. Kaybeden son turunda pul çıkaramadıysa mars geçerlidir.
Türk tavlasında üçlü mars var mı?
tavla.gg’nin varsayılan olarak kullandığı klasik Türk kurallarında hayır, en yüksek sonuç 2 sayılık marstır. Bazı masalarda 3 sayı yazılır, buna katmerli mars diyenler de var. Şartları uluslararası kurallardaki backgammon galibiyetiyle aynıdır ve tavla.gg’de kurulumun Kurallar adımında açılır.
5 sayılık maçta mars çift sayılır mı?
5 sayıya doğru 2 sayı yazar. 5 sayılık maç en az üç el sürer: örneğin mars, mars ve normal galibiyet. 4 sayıdayken 1 sayı yeter, o noktada mars sana fazladan bir şey getirmez.
Mars ile gammon aynı şey mi?
Evet, iki kelime aynı sonucu anlatır: kaybeden hiç pul toplamamıştır. Mars Türkçe, gammon İngilizce adıdır. Çevresindeki sayı hesabı farklı olabilir, bu sayfadaki tablo bunu gösteriyor.
Pes edersem mars sayılır mı?
Hiç pul toplamadıysan evet. Pes etmek eli o anki durumuyla verir: en az bir pulun çıkmışsa 1 sayı, hiç çıkmamışsa mars, 2 sayı. Üçlü mars açıksa ve barda ya da rakibin evinde pulun varsa 3 sayı yazılır. Yani marstan kaçmak için pes etmek işe yaramaz.
Mars olmamak için en az kaç pul toplamalıyım?
Bir tane. Tek pul çıkardığın anda mars ihtimali biter, eli kaybetsen bile 1 sayı yazılır. Kalan pullarının kaç tane olduğu ya da nerede durduğu önemli değildir.
Kapalı evde beklerken mars yer miyim?
Tehlike büyük, ama kesin değil. Rakibin evi kapalıyken barda kalan pulun oynayamaz, rakip de bu sırada toplamaya başlar. Mars, rakip son pulunu çıkardığında senin hiç pul toplamamış olmana bağlıdır. Rakip toplarken evini açtığı anda gir, bütün pullarını hızla eve getir ve bir pul çıkarmaya çalış.
Mars için pul kırmak gerekir mi?
Hayır. Mars yalnızca el bittiğinde kaybedenin kaç pul topladığına bakar. Hiç kırma olmayan uzun bir yarış da, bir taraf yeterince gerideyse marsla bitebilir.
Mars sayıları katlama küpüyle çarpılır mı?
Küplü oyunlarda evet. Küp 2’deyken mars 4 sayı, backgammon 6 sayı eder. Jacoby kuralında küp hiç çevrilmediyse mars ve backgammon normal galibiyet sayılır. Bunların hiçbiri küpsüz klasik Türk tavlası için geçerli değildir.