Tavla çeşitleri: aynı tahtada altı oyun
Aynı tahta, 15 pul ve iki zarla altı ayrı oyun oynanır. Klasik tavla ve uluslararası backgammonda açık pul kırılır, Hapis’te kırılmaz, olduğu yerde hapsolur. Gülbahar ve uzun tavlada tek pul haneyi tutar, kız tavlasında ise pullar hiç yürümez. Altısı da tavla.gg’de oynanır.
Tavla çeşitleri
Bu oyunları birbirinden ne ayırır?
Neredeyse her şeyi iki soru belirler: rakibin tek pulunun üstüne konunca ne olur, pullar nereden başlar? Altı oyunun bütün farkları aşağıdaki tabloda. Masa ayarıyla değişebilen hücrelerde tavla.gg’nin varsayılanı yazılı ve yanında “(ayar)” notu var.
| Klasik tavla | Backgammon | Gülbahar | Hapis | Uzun tavla | Kız tavlası | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Başlangıç | 2, 5, 3, 5 | 2, 5, 3, 5 | 15 pul tek hanede, çapraz köşelerde (ayar) | 15 pul tek hanede, rakibin evinde (ayar) | 15 pul tek hanede, çapraz köşelerde | Evde kuleler: 3, 3, 3, 2, 2, 2 |
| Yön | Karşılıklı | Karşılıklı | Aynı yön | Karşılıklı | Aynı yön | Pullar yürümez |
| Açılış zarı | Kazanan yeniden atar | Gelen zar oynanır | Kazanan yeniden atar | Kazanan yeniden atar | Kazanan yeniden atar | Kazanan yeniden atar |
| Tek pul | Kırılır | Kırılır | Haneyi tutar (ayar) | Hapsedilir | Haneyi tutar | Karşılaşma yok |
| Bar | Var | Var | Yok (ayar) | Yok | Yok | Yok |
| Çift zar | Dört hamle | Dört hamle | Merdiven, 6’ya kadar (ayar) | Dört hamle | Dört hamle | O kapının hepsi (ayar) |
| Başlangıçtan çıkış | Serbest | Serbest | Serbest | Serbest | Turda bir pul, ilk zarda iki (ayar) | Yok |
| Yan yana altı kapı | Serbest | Serbest | Serbest | Serbest | Rakibin bir pulu önünde olmalı (ayar) | Yok |
| Ana pul | Yok | Yok | Yok | Özel kural yok (ayar) | Yok | Yok |
| Başlangıçta pip | 167 | 167 | 360 | 360 | 360 | Sayılmaz |
| Mars | 2 sayı | 2 sayı, küple çarpılır | 2 sayı (ayar) | 2 sayı | 2 sayı (ayar) | Yok (ayar) |
| Üçlü mars | Yok | 3 sayı | Yok | Yok, ana pul 3 sayı olabilir (ayar) | Yok | Yok |
| Katlama küpü | Yok | Var | Yok | Yok | Yok | Yok |
| Varsayılan maç | 5 sayı | 5 sayı | 5 sayı | 5 sayı | 5 sayı | 3 sayı |
| tavla.gg’de | Oyna sayfasının varsayılanı | Oyun modu: Backgammon | Oyun modu: Gülbahar | Oyun modu: Hapis | Oyun modu: Uzun tavla | Oyun modu: Kız tavlası |
Tablo kuralları gösterir, oyunun havasını değil. Klasik tavla ile backgammonda kırmak ve kırık yemek oyunun merkezindedir; ikisini ayıran açılış zarı, katlama küpü ve sayı hesabıdır, bunu tavla ve backgammon farkı sayfası anlatıyor. Hapis’te üstüne konulan pul geri gitmez, olduğu yerde bekler, bu yüzden geride takılan tek bir pul bütün eli belirleyebilir. Gülbahar ile uzun tavlada temas yalnızca yol kesmektir: kimse geri gitmez, doğru yere tutulmuş haneler rakibe zar kaybettirir. Kız tavlasında ise karar yok denecek kadar azdır, zar konuşur.
Masalar nerede ayrılır?
Klasik tavla ile backgammon dışındaki dört oyunun tek bir kural kitabı yok. Her rehber önce her yerde aynı oynanan kuralları, sonra masaların ayrıldığı her noktayı veriyor, tavla.gg de bu noktaların her birini kurulumun Kurallar adımında bir masa ayarı yapıyor. Ayarların adları oyundakiyle aynı:
| Oyun | Kurallar adımındaki masa ayarları | En çok tartışılan |
|---|---|---|
| Gülbahar | Diziliş, Merdiven ne zaman başlar, Merdivenin yönü, Oynanamayan hamleler, Mars, Sonraki elleri kim başlar | Merdiven ne zaman başlar, oynanamayan hamle yanar mı rakip mi oynar |
| Hapis | Diziliş, Evde hapisteki pul varken toplama, Ana pul, Ana pul kaç sayı, Hapseden hâlâ başlangıçtaysa | Ana pul kuralı var mı, varsa kaç sayı |
| Uzun tavla | Başlangıç hanesinden çıkış, Yan yana altı hane, Sonraki elleri kim başlar, İkisi de son turda biterse, Sayı hesabı | Baştan kaç pul çıkar, altı hane yan yana ne zaman yasal |
| Kız tavlası | Çift zar, Zarın kapısı boşsa, Mars, Sonraki elleri kim başlar | Çift zar o kapının hepsini mi indirir |
Dördünde de maç uzunluğunu ayrıca seçersin. Klasik tavlada da masadan masaya değişen kurallar var, kendi evinde vur-kaç yasağı ya da zorunlu toplama gibi. Onlar Kurallar adımında klasik tavlanın seçenekleri arasında, her birinin açıklaması tavla kuralları sayfasında.
Öğrendiğin kural burada yazanın tıpatıp aynısı olmayabilir. Yöreden yöreye, hatta masadan masaya değişir, ve yanlış olan senin masan değildir. Senin kuralın da çoğu zaman ayarlardan birine denk gelir. Gerçek bir tahtada oynuyorsan bu noktaları zar atmadan konuşun.
tavla.gg’de hangisini oynayabilirsin?
Altısını da. Klasik tavla, Türk kurallarıyla Oyna sayfasının varsayılan oyunudur. Öbür beşi kurulumun Oyun modu adımında: Backgammon, Gülbahar, Hapis, Uzun tavla ve Kız tavlası. Birini seçince kendi varsayılan ayarları gelir, Kurallar adımındaki masa ayarları da o oyuna göre değişir.
Her oyun bilgisayara karşı, aynı cihazda iki kişi ya da Arkadaşınla düğmesiyle açılan bir arkadaş masasında oynanır. Arkadaş masası seçtiğin oyun ve ayarlarla açılır, arkadaşın linke tıklayıp üye olmadan katılır.
Bu altı oyunun dışında
Türkiye’de başka adlar da duyarsın. Asker tavlası pulları parmakla fiskeleyerek oynanır, zar oyunu bile değildir. Üniversite tavlası ya da zarsız tavla gibi adların ise yerleşmiş kuralları yok, o yüzden burada anlatılmıyorlar. Yunanistan’daki tavli, Rusya’daki nardy ve Mısır’daki tawla gibi yurtdışındaki akrabalar dünyada tavla sayfasında.
Sık sorulan sorular
Normal tavladan sonra hangi çeşidi öğrenmeliyim?
En kısa adım Hapis: iki taraf yine karşılıklı gider, yalnızca kırmanın yerini hapis alır. Uzun tavla kapı anlayışını baştan düşündürür, çünkü tek pul haneyi tutar; Gülbahar aynı fikre tırmanan çift zarları ekler. Kız tavlasında strateji yok denecek kadar azdır, çocukla oynamak için iyidir.
Gülbahar ile uzun tavla aynı oyun mu?
Dizilişleri ve yolları aynı, ikisinde de tek pul haneyi tutar ve kırmak yoktur. Gülbahar’da çiftler merdiven gibi 6’ya kadar tırmanır. Uzun tavlada çift yalnızca dört kez oynanır, buna karşılık baştan çıkış ve yan yana altı hane sınırlıdır.
Hangi çeşit en uzun sürer?
Genelde uzun tavla ile Hapis: ikisinde de yol 360 pip ve çift yalnızca dört kez oynanır. Gülbahar’ın yolu da aynı uzunlukta, ama tam oynanan bir merdiven tek atışta 84 pipe kadar yürütür. En kısası kız tavlası, kazanan 20 civarında zar atar.
Hangi çeşit kaç pip ile başlar?
Klasik tavla ve backgammon oyuncu başına 167 pip ile başlar. Gülbahar, Hapis ve uzun tavlada 15 pulun her biri çıkışa 24 hane uzaktadır, yani 360 pip. Bir atış ortalama 8,17 pip yürüttüğü için bu, hiç zar yanmasa bile 44 civarı atış eder; klasik tavlada 20 civarı. Kız tavlasında pullar yürümez, pip sayılmaz.
Bu çeşitlerde katlama küpü kullanılır mı?
Uluslararası backgammonda kullanılır. Türk tavlası küpsüz oynanır, ama kurulumun Kurallar adımında istersen açabilirsin. Gülbahar, Hapis, uzun tavla ve kız tavlasında küp hiç yoktur, tavla.gg de sunmaz.
Her çeşitte pul kırılır mı?
Hayır. Pul yalnızca klasik tavla ile uluslararası backgammonda kırılıp bara gider. Hapis’te üstüne konulan pul olduğu yerde hapsolur, Gülbahar ile uzun tavlada rakibin pulunun üstüne hiç konamazsın, kız tavlasında pullar hiç karşılaşmaz. Tek istisna, Gülbahar’ın erkek tavlası dizilişiyle oynanan sürümü: orada kırma vardır.
Aynı oyunun kuralları neden masadan masaya değişiyor?
Çünkü bu oyunlar Yunanistan’da, Balkanlarda, Orta Doğu’da, Türkiye’de ve Rusya’da oynanıyor, genelde tek bir kural kitabından değil, yerel alışkanlıktan. Her rehber bu farkları sıralıyor, tavla.gg de her birini bir masa ayarı yapıyor.
tavla.gg’de bu oyunların hangisini oynayabilirim?
Altısını da: klasik tavla, uluslararası backgammon, Gülbahar, Hapis, uzun tavla ve kız tavlası. Klasik tavla Oyna sayfasının varsayılanıdır. Öbür beşi, oyun sayfasındaki kurulumun Oyun modu adımında kendi düğmesiyle durur.
Çeşitlerde bilgisayara karşı oynanır mı?
Evet, altısında da. Gülbahar, Hapis ve uzun tavlada Kolay, Orta ve Zor seviyeleri vardır. Kız tavlasında zorluk seçeneği görünmez, çünkü oyunda neredeyse hiç karar yoktur ve seviyeler birbirinden ayrılmaz.
Benim öğrendiğim kural bu sayfadakinden farklı. Hangisi doğru?
İkisi de doğru olabilir. Bu oyunların çoğunun tek bir kural kitabı yok. Masaların ayrıldığı her nokta tavla.gg’de bir masa ayarıdır, masanda oynanan kuralı çoğu zaman orada bulursun.