Tavla çeşitleri: aynı tahtada altı oyun

Aynı tahta, 15 pul ve iki zarla altı ayrı oyun oynanır. Klasik tavla ve uluslararası backgammonda açık pul kırılır, Hapis’te kırılmaz, olduğu yerde hapsolur. Gülbahar ve uzun tavlada tek pul haneyi tutar, kız tavlasında ise pullar hiç yürümez. Altısı da tavla.gg’de oynanır.

Tavla çeşitleri

Bu oyunları birbirinden ne ayırır?

Neredeyse her şeyi iki soru belirler: rakibin tek pulunun üstüne konunca ne olur, pullar nereden başlar? Altı oyunun bütün farkları aşağıdaki tabloda. Masa ayarıyla değişebilen hücrelerde tavla.gg’nin varsayılanı yazılı ve yanında “(ayar)” notu var.

Klasik tavlaBackgammonGülbaharHapisUzun tavlaKız tavlası
Başlangıç2, 5, 3, 52, 5, 3, 515 pul tek hanede, çapraz köşelerde (ayar)15 pul tek hanede, rakibin evinde (ayar)15 pul tek hanede, çapraz köşelerdeEvde kuleler: 3, 3, 3, 2, 2, 2
YönKarşılıklıKarşılıklıAynı yönKarşılıklıAynı yönPullar yürümez
Açılış zarıKazanan yeniden atarGelen zar oynanırKazanan yeniden atarKazanan yeniden atarKazanan yeniden atarKazanan yeniden atar
Tek pulKırılırKırılırHaneyi tutar (ayar)HapsedilirHaneyi tutarKarşılaşma yok
BarVarVarYok (ayar)YokYokYok
Çift zarDört hamleDört hamleMerdiven, 6’ya kadar (ayar)Dört hamleDört hamleO kapının hepsi (ayar)
Başlangıçtan çıkışSerbestSerbestSerbestSerbestTurda bir pul, ilk zarda iki (ayar)Yok
Yan yana altı kapıSerbestSerbestSerbestSerbestRakibin bir pulu önünde olmalı (ayar)Yok
Ana pulYokYokYokÖzel kural yok (ayar)YokYok
Başlangıçta pip167167360360360Sayılmaz
Mars2 sayı2 sayı, küple çarpılır2 sayı (ayar)2 sayı2 sayı (ayar)Yok (ayar)
Üçlü marsYok3 sayıYokYok, ana pul 3 sayı olabilir (ayar)YokYok
Katlama küpüYokVarYokYokYokYok
Varsayılan maç5 sayı5 sayı5 sayı5 sayı5 sayı3 sayı
tavla.gg’deOyna sayfasının varsayılanıOyun modu: BackgammonOyun modu: GülbaharOyun modu: HapisOyun modu: Uzun tavlaOyun modu: Kız tavlası

Tablo kuralları gösterir, oyunun havasını değil. Klasik tavla ile backgammonda kırmak ve kırık yemek oyunun merkezindedir; ikisini ayıran açılış zarı, katlama küpü ve sayı hesabıdır, bunu tavla ve backgammon farkı sayfası anlatıyor. Hapis’te üstüne konulan pul geri gitmez, olduğu yerde bekler, bu yüzden geride takılan tek bir pul bütün eli belirleyebilir. Gülbahar ile uzun tavlada temas yalnızca yol kesmektir: kimse geri gitmez, doğru yere tutulmuş haneler rakibe zar kaybettirir. Kız tavlasında ise karar yok denecek kadar azdır, zar konuşur.

Masalar nerede ayrılır?

Klasik tavla ile backgammon dışındaki dört oyunun tek bir kural kitabı yok. Her rehber önce her yerde aynı oynanan kuralları, sonra masaların ayrıldığı her noktayı veriyor, tavla.gg de bu noktaların her birini kurulumun Kurallar adımında bir masa ayarı yapıyor. Ayarların adları oyundakiyle aynı:

OyunKurallar adımındaki masa ayarlarıEn çok tartışılan
GülbaharDiziliş, Merdiven ne zaman başlar, Merdivenin yönü, Oynanamayan hamleler, Mars, Sonraki elleri kim başlarMerdiven ne zaman başlar, oynanamayan hamle yanar mı rakip mi oynar
HapisDiziliş, Evde hapisteki pul varken toplama, Ana pul, Ana pul kaç sayı, Hapseden hâlâ başlangıçtaysaAna pul kuralı var mı, varsa kaç sayı
Uzun tavlaBaşlangıç hanesinden çıkış, Yan yana altı hane, Sonraki elleri kim başlar, İkisi de son turda biterse, Sayı hesabıBaştan kaç pul çıkar, altı hane yan yana ne zaman yasal
Kız tavlasıÇift zar, Zarın kapısı boşsa, Mars, Sonraki elleri kim başlarÇift zar o kapının hepsini mi indirir

Dördünde de maç uzunluğunu ayrıca seçersin. Klasik tavlada da masadan masaya değişen kurallar var, kendi evinde vur-kaç yasağı ya da zorunlu toplama gibi. Onlar Kurallar adımında klasik tavlanın seçenekleri arasında, her birinin açıklaması tavla kuralları sayfasında.

Öğrendiğin kural burada yazanın tıpatıp aynısı olmayabilir. Yöreden yöreye, hatta masadan masaya değişir, ve yanlış olan senin masan değildir. Senin kuralın da çoğu zaman ayarlardan birine denk gelir. Gerçek bir tahtada oynuyorsan bu noktaları zar atmadan konuşun.

tavla.gg’de hangisini oynayabilirsin?

Altısını da. Klasik tavla, Türk kurallarıyla Oyna sayfasının varsayılan oyunudur. Öbür beşi kurulumun Oyun modu adımında: Backgammon, Gülbahar, Hapis, Uzun tavla ve Kız tavlası. Birini seçince kendi varsayılan ayarları gelir, Kurallar adımındaki masa ayarları da o oyuna göre değişir.

Her oyun bilgisayara karşı, aynı cihazda iki kişi ya da Arkadaşınla düğmesiyle açılan bir arkadaş masasında oynanır. Arkadaş masası seçtiğin oyun ve ayarlarla açılır, arkadaşın linke tıklayıp üye olmadan katılır.

Bu altı oyunun dışında

Türkiye’de başka adlar da duyarsın. Asker tavlası pulları parmakla fiskeleyerek oynanır, zar oyunu bile değildir. Üniversite tavlası ya da zarsız tavla gibi adların ise yerleşmiş kuralları yok, o yüzden burada anlatılmıyorlar. Yunanistan’daki tavli, Rusya’daki nardy ve Mısır’daki tawla gibi yurtdışındaki akrabalar dünyada tavla sayfasında.

Sık sorulan sorular

Normal tavladan sonra hangi çeşidi öğrenmeliyim?

En kısa adım Hapis: iki taraf yine karşılıklı gider, yalnızca kırmanın yerini hapis alır. Uzun tavla kapı anlayışını baştan düşündürür, çünkü tek pul haneyi tutar; Gülbahar aynı fikre tırmanan çift zarları ekler. Kız tavlasında strateji yok denecek kadar azdır, çocukla oynamak için iyidir.

Gülbahar ile uzun tavla aynı oyun mu?

Dizilişleri ve yolları aynı, ikisinde de tek pul haneyi tutar ve kırmak yoktur. Gülbahar’da çiftler merdiven gibi 6’ya kadar tırmanır. Uzun tavlada çift yalnızca dört kez oynanır, buna karşılık baştan çıkış ve yan yana altı hane sınırlıdır.

Hangi çeşit en uzun sürer?

Genelde uzun tavla ile Hapis: ikisinde de yol 360 pip ve çift yalnızca dört kez oynanır. Gülbahar’ın yolu da aynı uzunlukta, ama tam oynanan bir merdiven tek atışta 84 pipe kadar yürütür. En kısası kız tavlası, kazanan 20 civarında zar atar.

Hangi çeşit kaç pip ile başlar?

Klasik tavla ve backgammon oyuncu başına 167 pip ile başlar. Gülbahar, Hapis ve uzun tavlada 15 pulun her biri çıkışa 24 hane uzaktadır, yani 360 pip. Bir atış ortalama 8,17 pip yürüttüğü için bu, hiç zar yanmasa bile 44 civarı atış eder; klasik tavlada 20 civarı. Kız tavlasında pullar yürümez, pip sayılmaz.

Bu çeşitlerde katlama küpü kullanılır mı?

Uluslararası backgammonda kullanılır. Türk tavlası küpsüz oynanır, ama kurulumun Kurallar adımında istersen açabilirsin. Gülbahar, Hapis, uzun tavla ve kız tavlasında küp hiç yoktur, tavla.gg de sunmaz.

Her çeşitte pul kırılır mı?

Hayır. Pul yalnızca klasik tavla ile uluslararası backgammonda kırılıp bara gider. Hapis’te üstüne konulan pul olduğu yerde hapsolur, Gülbahar ile uzun tavlada rakibin pulunun üstüne hiç konamazsın, kız tavlasında pullar hiç karşılaşmaz. Tek istisna, Gülbahar’ın erkek tavlası dizilişiyle oynanan sürümü: orada kırma vardır.

Aynı oyunun kuralları neden masadan masaya değişiyor?

Çünkü bu oyunlar Yunanistan’da, Balkanlarda, Orta Doğu’da, Türkiye’de ve Rusya’da oynanıyor, genelde tek bir kural kitabından değil, yerel alışkanlıktan. Her rehber bu farkları sıralıyor, tavla.gg de her birini bir masa ayarı yapıyor.

tavla.gg’de bu oyunların hangisini oynayabilirim?

Altısını da: klasik tavla, uluslararası backgammon, Gülbahar, Hapis, uzun tavla ve kız tavlası. Klasik tavla Oyna sayfasının varsayılanıdır. Öbür beşi, oyun sayfasındaki kurulumun Oyun modu adımında kendi düğmesiyle durur.

Çeşitlerde bilgisayara karşı oynanır mı?

Evet, altısında da. Gülbahar, Hapis ve uzun tavlada Kolay, Orta ve Zor seviyeleri vardır. Kız tavlasında zorluk seçeneği görünmez, çünkü oyunda neredeyse hiç karar yoktur ve seviyeler birbirinden ayrılmaz.

Benim öğrendiğim kural bu sayfadakinden farklı. Hangisi doğru?

İkisi de doğru olabilir. Bu oyunların çoğunun tek bir kural kitabı yok. Masaların ayrıldığı her nokta tavla.gg’de bir masa ayarıdır, masanda oynanan kuralı çoğu zaman orada bulursun.