Tavla ile backgammon arasındaki fark
Kısaca
Aynı tahtada, aynı dizilişle, aynı hamlelerle oynanan aynı oyundur. Kırma ve toplama da aynıdır. Klasik Türk tavlasında katlama küpü ve üçlü mars yoktur, açılış zarını kazanan iki zarı yeniden atar, her eli kazanan bir sonrakini başlatır. Uluslararası backgammon küpü kullanır, üçlü galibiyete 3 sayı verir ve açılışta gelen zarları oynar.
Neler aynı?
Tahtada yaptığın her şey. Birini biliyorsan öbürünü de oynarsın, çünkü şunlar birebir aynıdır:
- Tahta: 24 hane, bar, iki ev.
- Diziliş: 24, 13, 8 ve 6’da 2, 5, 3 ve 5 pul. Ayrıntısı tavla dizilişi sayfasında.
- Hareket: her zar ayrı bir hamledir, çiftler dört kez oynanır, oynayabiliyorsan iki zarı da kullanmak zorundasın.
- Kırma: bir hanedeki tek rakip pulu kırılabilir, iki veya daha fazla pul o haneyi kapatır.
- Toplama: önce bütün pullar eve gelir, büyük zar en yüksek pulu çıkarır.
Neler farklı?
| Kural | Klasik Türk tavlası | Uluslararası backgammon |
|---|---|---|
| Açılış zarı | İki oyuncu birer zar atar. Büyük atan iki zarı yeniden atar | İki oyuncu birer zar atar. Büyük atan bu iki sayıyı oynar |
| İlk hamle çift olabilir mi | Evet | Hayır |
| Sonraki eli kim başlatır | Bir önceki elin galibi | Her el yeni açılış zarı |
| Katlama küpü | Yok | Var, maçlarda Crawford kuralıyla |
| Normal galibiyet | 1 sayı | 1 sayı, küple çarpılır |
| Kaybeden hiç pul toplamamış (mars, gammon) | 2 sayı | 2 sayı, küple çarpılır |
| Kaybeden hiç pul toplamamış, pulu barda ya da kazananın evinde | Yine mars, 2 sayı | Backgammon, 3 sayı, küple çarpılır |
| Alışılmış maç | 5 sayıya | Değişir: anlaşılan uzunlukta maç ya da tek tek eller |
Bunlar tavla.gg’deki iki hazır ayarın değerleridir. Tavla ayarı 5 sayıya oynanır. Uluslararası ayar da 5 ile başlar, uzunluğu kurulumun Kurallar adımında değiştirebilirsin: 1, 3, 5, 7 ya da 11.
Küp olmayınca ne değişir?
En büyük fark küptür. Backgammonda oyuncu zar atmadan önce elin değerini ikiye katlamayı teklif edebilir. Rakip ya kabul eder ve iki kat değerle devam eder ya da reddeder ve eli o anki değerle orada kaybeder.
Tavlada küp olmadığı için “katla, kabul et ya da bırak” kararı da yoktur. Bunun gerçek sonuçları var:
- El çoğu zaman sonuna kadar oynanır. Geride kalan oyuncu eli küçük bir bedelle bırakamaz.
- Pes etmek mümkündür, ama eli o anki değeriyle verir: hiç pul toplamadıysan mars, 2 sayı. Backgammon oyuncusunun 1 sayıya bırakacağı bir eli tavlada oynamaya devam edersin ve geç gelen bir kırık onu çevirebilir.
- Bir elin değerini hep bilirsin: 1 ya da 2 sayı. Küple değer 2, 4, 8 ve daha yukarı gidebilir.
- Bütün becerin pul oyununa ve mars riskini ölçmeye gider.
Katlama becerisi ayrı bir konudur ve ancak küplü oynarsan önemlidir. Kurallar adımındaki Crawford, Jacoby ve beaver seçenekleri de yalnızca küp açıkken anlamlıdır, üçü de uluslararası backgammon sayfasında anlatılıyor.
Üçlü galibiyet olmayınca ne değişir?
Kaybedenin hiç pulu çıkmamışsa ve barda ya da kazananın evinde pulu kalmışsa tavlada sonuç yine marstır, 2 sayı. Uluslararası kurallarda aynı el 3 sayılık backgammon olur.
Bu yüzden tavlada mars yemek üzere olan oyuncu, son bir kırık umuduyla pulunu rakibin evinde tutarsa fazladan bir şey kaybetmez. Mars zaten geliyorsa pulu geride tutmanın ek bedeli yoktur. Uluslararası kurallarda o pulu kaçırmakla 3 sayı yeme riskini tartman gerekir. Bütün durumlar tek tabloda mars nedir sayfasında.
Açılış zarında ne değişir?
Tavlada açılış zarı yalnızca kimin başlayacağını belirler. Sonra o oyuncu iki zarı yeniden atar, böylece:
- İlk hamlede çift gelebilir, 36 atışta 6, yani altıda bir.
- İlk oyuncunun açılışı daha geniş olur: 15 yerine 21 farklı atış.
Backgammonda açılış zarı ilk hamlenin kendisidir. İki zar hiçbir zaman eşit olamaz, çünkü eşit gelen yeniden atılır. 15 olası ilk atışın en iyi oynanışları uzun zamandır bellidir. Ayrıntısı açılış hamleleri sayfasında.
Sonraki eller de farklıdır. Tavlada eli kazanan bir sonrakini başlatır, seri yapan oyuncu ilk hamleyi elinde tutar. Backgammonda her el yeniden zar atılır.
Hangi kurallar Türk kuralı sayılır?
Bu konu yukarıdaki tablonun gösterdiği kadar net değil. Türk tavlasının kuralları çoğu zaman yazılı değildir, masada oynarken öğrenilir. Klasik sütun Türkiye’de en çok oynanan biçimdir, tavla.gg’nin Türk tavlası dediği de budur. Küplü uluslararası oyunu bilen Türk oyuncular ona modern tavla da der. Kulüp ve turnuva oyuncuları da küple oynamayı bilir.
Bazı masalarda iki ev kuralı daha görürsün: kendi evinde vur-kaç yasağı ve toplayabiliyorsan toplama zorunluluğu. İkisi de tavla.gg’de varsayılan olarak kapalıdır ve kurulumun Kurallar adımında açılır, ne işe yaradıkları tavla kuralları sayfasında. Biri bu kurallarla büyümüş, öbürü hiç duymamış olabilir; ikisi de kendi masasının kuralını doğru biliyordur.
Tavladan backgammona, backgammondan tavlaya geçerken
Hamleleri yeniden öğrenmen gerekmez. Değişen, birkaç alışkanlıktır.
Tavla biliyor, backgammona geçiyorsan:
- Açılış zarını kazandığında zar atma. Masadaki iki sayı senin ilk hamlendir.
- Her elin başında yeniden açılış zarı atılır, önceki eli kazanman sana ilk hamleyi vermez.
- Sıran geldiğinde zardan önce küpü düşün. Katlamak istemiyorsan zarını at, zarı attıktan sonra o tur katlayamazsın.
- Rakip katladığında elin iki kat değerine devam etmekle eli o anki değerden bırakmak arasında seçim yaparsın.
- Mars yemek üzereyken rakibin evinde pul bırakma. Pul orada ya da barda kalırsa el 3 sayıya gider.
Backgammon biliyor, tavlaya geçiyorsan:
- Açılış zarı yalnızca sırayı belirler. Sonra iki zarı yeniden atarsın, çift gelebilir.
- Önceki eli kazandıysan sonraki eli sen başlatırsın.
- Küp yok, Crawford ve Jacoby de yok. Pes edebilirsin, ama küplü oyundaki gibi eli 1 sayıya bırakamazsın: hiç pul toplamadıysan pes etmek mars yazdırır.
- En kötü sonuç 2 sayıdır. Mars zaten geliyorsa arkada pul tutmak fazladan bir şeye mal olmaz.
- Masanda vur-kaç ya da toplama için yukarıdaki iki ev kuralından biri geçerli olabilir.
Aynı oyunun başka adları
Yunanistan’da tavli, İsrail’de ve Arap dünyasının bazı yerlerinde şeş beş (6-5) atışından gelen shesh besh denir, öbür adlar ve yerel biçimler dünyada tavla sayfasında.
Hangisini oynamalısın?
Yeniysen tavla kurallarıyla başla. Öğrenecek bir şey daha az, küp kararı yok, bir elin değeri de hep belli: 1 ya da 2 sayı. Backgammon kitapları okumayı ya da uluslararası turnuvalarda oynamayı düşünüyorsan küpe ve uluslararası açılışa alış.
tavla.gg’de Oyna, kurulumu Türk tavlasıyla hazır getirir. Oyun modu adımında Backgammon’u seçince uluslararası kurallar gelir, Kurallar adımı ise herhangi bir kuralı tek tek değiştirir. Arkadaş masaları da her düzeni kullanabilir. Aynı adımda Gülbahar, Hapis, uzun tavla ve kız tavlası da var. Hepsinin kuralları tavla çeşitleri sayfasında.
Okuduğunu tahtada dene
Kayıt yok. Bilgisayara karşı ya da arkadaşınla hemen oyna.
Sık sorulan sorular
Tavla ile backgammon aynı oyun mu?
Tahtada olan her şeyde evet. Tavla oyunun Türkçe adıdır; tahta, 15 pul, hamleler, kırma ve toplama aynıdır. Farklar elin nasıl başladığında ve nasıl sayıldığındadır.
El çiftle başlayabilir mi?
Tavlada evet. Açılış zarını kazanan iki zarı yeniden atar, ilk hamle dü şeş (6-6) bile olabilir. Uluslararası backgammonda hayır. İlk hamle açılıştaki iki farklı zarla oynanır, eşit gelen zarlar zaten yeniden atılır.
Açılış zarı farkı pratikte neyi değiştirir?
Tavla kurallarında ilk oyuncu altıda bir ihtimalle hemen çift oynar. Uluslararası kurallarda ilk hamle hep iki farklı sayıyla oynanır ve yalnızca 15 olası açılış vardır. Uluslararası backgammonun açılış tablolarında bu yüzden yalnızca bu 15 atış yer alır.
Backgammon biliyorum, hemen tavla oynayabilir miyim?
Evet. Varsayılan kurallarda her yasal hamle aynıdır. Yalnızca küpü ve üçlü galibiyeti aklından çıkar, ilk oyuncunun yeniden zar attığını da unutma.
Türk kulüpleri ve turnuvaları küpsüz tavla kuralı mı kullanır?
Hepsi değil. Türkiye’de en çok oynanan klasik tavlada küp yoktur. Kulüplerde ve turnuvalarda ise çoğu zaman küplü oynanır, buna modern tavla da denir. Yani “Türk kuralları” masaya göre farklı anlamlara gelebilir.
Backgammon kitaplarındaki strateji tavlada da geçerli mi?
Pul oyununun büyük kısmı evet: kapı almak, açık pulun riskini ölçmek, yarışı saymak ve toplama tekniği aynıdır. Değişenler küp kararları ve 3 sayılık galibiyete dayanan hesaplardır. Açılış tabloları da eksik kalır, çünkü tavlada ilk hamle çift de olabilir ve 15 açılışa 6 çift eklenir.
Hangisi daha çok beceri ister, tavla mı backgammon mu?
Pul oyununun derinliği aynıdır. Küp ayrı bir beceri ekler: ne zaman katlayacağına, ne zaman kabul edeceğine karar vermek. Küp olmayınca tavlada el çoğu zaman sonuna kadar oynanır, bu da her hamleye ve mars riskine daha çok ağırlık verir.
3 sayılık galibiyet stratejide neden önemli?
Üçlü galibiyet varsa kazananın evinin derinliğinde pul bırakmak fazladan bir sayıya mal olabilir. Klasik tavla kurallarında bu ek risk yoktur, bir pulu sonuna kadar geride tutmanın bedeli marstan fazla olmaz.
Küp olmayınca el daha mı uzun sürer?
Çoğu zaman evet, çünkü katlamayı reddedip eli erken bitirme yolu yoktur. Backgammonda katlama reddedildiği anda el biter. Tavlada el genellikle biri son pulunu toplayana kadar oynanır. Pes etmek mümkündür, ama eli o anki değeriyle verir: hiç pul toplamadıysan mars yazılır.