Gülbahar nasıl oynanır?
Kısaca
Gülbahar, tavla tahtasında oynanan ve pul kırmanın olmadığı bir oyun. İki oyuncu da 15 pulunu çapraz köşedeki tek haneye dizer ve aynı yöne ilerler, tek pul bile haneyi tutar. Asıl farkı çift zarlarda: çift gelince merdiven gibi 6’ya kadar tırmanırsın. tavla.gg’de Oyna sayfasındaki Gülbahar düğmesiyle başlar.
Gülbahar nasıl dizilir?
Her oyuncu 15 pulunun hepsini tek haneye koyar. İki yığın tahtanın çapraz köşelerinde durur: kırmızı sağ üstte kendi 24. hanesinde, beyaz sol altta kırmızının 12. hanesinde.
İki oyuncu da aynı yöne, saat yönünün tersine ilerler. Kimse kimseye dönmez, herkes tahtayı bir kez dolaşır. Kırmızı 24’ten 1’e iner ve 6 ile 1 arasındaki evinden toplar. Beyaz, kırmızının numaralarıyla söylersek, 12’den 1’e iner, oradan 24’e geçer, 13’e kadar gelir ve 18 ile 13 arasındaki evinden toplar.
Yol uzundur: iki oyuncu da 360 pip ile başlar, klasik tavlada bu sayı 167’dir. Tahta ve yol uzun tavla ile aynı; iki yolun hangi bölümde üst üste bindiğini gösteren tablo orada.
tavla.gg’de Gülbahar nasıl oynanır?
Gülbahar’ı burada oynayabilirsin. Oyna sayfasındaki kurulumda Oyun modu adımından Gülbahar’ı seç. Gülbahar’ın masa ayarları bir sonraki adımda, Kurallar’da, her birinin yanında “?” ile kısa bir açıklama var. Rakibi seçip Oyunu başlat’a basınca el başlar. Bilgisayara karşı da, aynı cihazda iki kişi de, linkle açtığın arkadaş masasında da oynanır. Ayarların ne işe yaradığı aşağıda, “Masalar nerede ayrılır?” bölümünde.
Gülbahar kuralları
- Başlama. İkiniz de birer zar atarsınız. Büyük atan başlar ve iki zarı yeniden atar.
- Hamle. Her zar ayrı bir hamledir, klasik tavla gibi. İki zarı tek pulla oynuyorsan aradaki hane de açık olmalı.
- Açık hane. Üzerinde rakip pulu olmayan hane açıktır. Rakibin tek pulu bile haneyi kapatır.
- Kırma yok. Bar yok, kırık yok, geri giden pul yok. Rakibi ancak önünde durarak yavaşlatırsın.
- Merdiven. Açılış dönemi bittikten sonra çift gelince önce o sayıyı dört kez, ardından her büyük sayıyı dörder kez oynarsın, 6’ya kadar.
- Toplama. Klasik tavladaki pul toplama kuralları geçerlidir. Tek fark, merdivenin toplarken de sürmesi.
- Kazanma. 15 pulu ilk toplayan 1 sayı alır. Rakip tek pul toplamadıysa mars olur, 2 sayı. Katlama küpü yoktur.
Merdiven nasıl işler?
Gülbahar’ı Gülbahar yapan kural budur. Diyelim dü se (3-3) geldi. Dört kez 3, dört kez 4, dört kez 5, dört kez 6 oynarsın. Tek atışta 16 hamle, 72 pip.
| Zar | 6’ya çıkarken oynanan sayılar | Pip | 1’e inerken oynanan sayılar | Pip |
|---|---|---|---|---|
| hep yek (1-1) | 1, 2, 3, 4, 5, 6 | 84 | 1 | 4 |
| dübara (2-2) | 2, 3, 4, 5, 6 | 80 | 2, 1 | 12 |
| dü se (3-3) | 3, 4, 5, 6 | 72 | 3, 2, 1 | 24 |
| dört cihar (4-4) | 4, 5, 6 | 60 | 4, 3, 2, 1 | 40 |
| dü beş (5-5) | 5, 6 | 44 | 5, 4, 3, 2, 1 | 60 |
| dü şeş (6-6) | 6 | 24 | 6, 5, 4, 3, 2, 1 | 84 |
Yukarı çıkan merdivende, klasik tavlada sevinerek karşıladığın dü şeş (6-6) en küçük merdivendir, küçümsediğin hep yek (1-1) en büyüğü. Merdivenin aşağı indiği masalarda sıra tersine döner. Herhangi bir atışın çift gelme ihtimali altıda birdir, ayrıntısı zar olasılıkları sayfasında. Yine de merdiven her zaman hediye değildir, çünkü oynanabilen her basamağı oynamak zorundasın.
Merdiven nerede kesilir?
Merdiven, tam oynayamadığın ilk sayıda biter. Aşağıda açılış dönemi geçmiş, kırmızıya dü beş (5-5) gelmiş ve bütün 5’ler kapalı.
Kırmızının kurala uygun 5’i yok, merdiven daha başlamadan biter. 24’ten 18’e giden yol açık olsa bile 6’lara hiç sıra gelmez. İki haneye konmuş birer beyaz pul, kırmızıya 44 piplik yürüyüşü kaybettirdi. Bu oyunun bütün fikri budur.
Bir sayının dört hamlesinden bir kısmını oynayabiliyorsan onları oynarsın ve merdiven orada biter.
Merdivende hamle seçmek
Sayıları tek tek oynarsın, her basamaktan önce tahtanın aldığı hali görürsün ve hangi pulların oynayacağını sen seçersin. O yüzden ileriyi düşün. Dü se (3-3) geldiyse, 3’leri oynarken 4’lerin, 5’lerin, 6’ların nereden çıkacağına da bak. Dikkatsiz bir 3, sana oynayacak 4 bırakmayıp merdiveni bir basamak erken bitirebilir.
Bu bazen işine de gelir. Düzenini dağıtacak bir merdiven, kurala uygun hamle kalmadığı anda biter. Ama keyfine göre duramazsın: oynanabilen hamle varsa oynamak zorundasın.
Oyunun başında merdiveni bitirmek kolaydır, çünkü rakibin çok az pulu dışarıdadır ve az hane tutar. İlerleyen ellerde tutulan hane çoğalır, tam merdiven zorlaşır. Geç gelen bir çiftin bazen eli çevirmesi, bazen hiçbir şey yapmaması bundandır.
Tek çift elin ne kadarını götürür?
Tam bir hep yek (1-1) 84 pip eder, bitirmen gereken 360 pipin neredeyse dörtte biri. Merdivenler yarışı kısaltır ve okumayı zorlaştırır. Çok geride olan biri tek tam merdivenle oyuna geri dönebilir, o yüzden erken umudu kesme. Öndeysen de rahat etme: rakibin önündeki haneleri tutmak, onun merdivenini kesmenin tek yoludur.
İlk turlar nasıl geçer?
Gülbahar’da yığından kaç pulun çıkacağına sınır yok. Uzun tavladaki “turda bir pul” kuralı burada yok. Zarın izin verdiği kadar pul çıkarabilirsin, zaten başta oynayacak başka pulun da yok.
Beyazın 12’deki yığını ilk atıştan itibaren kırmızıya, kırmızının 24’teki yığını beyaza kapalıdır. Bu daha ilk zarda önemlidir. Diyelim ilk zarın dü şeş (6-6). Bir pul 24’ten 18’e gider, ama oradan bir 6 daha 12’ye düşer ve 12 kapalıdır. O yüzden kırmızı dört ayrı pulu 24’ten 18’e oynar.
İki yol tahtanın her yerinde üst üste biner. Senin evin rakibin ikinci bölgesidir, yani evinde tuttuğun haneler oyunun sonunda değil, başında da rakibin önüne çıkar. Burada 18’e çıkan dört pul ileride beyazın evine bakan hanelere yerleşebilir: beyaz eve dönerken o haneler önüne çıkar.
Toplarken merdiven nasıl işler?
Toplama için istisna olmadığından merdiven burada da sürer ve eli tek atışta bitirebilir. Aşağıda kırmızı toplamaya başlamış, 6 pulu çıkmış, 9 pulu kalmış. Beyaz hiç toplamamış. Kırmızıya dü se (3-3) geliyor.
Mümkün oynanışlardan biri şöyle:
| Basamak | Hamleler | Kalan pullar |
|---|---|---|
| Dört 3 | 3. haneden dört pul çıkar | 5’te üç, 2’de iki |
| Dört 4 | 4. hane boş, üç kez 5’ten 1’e oynanır, dördüncü 4 ile en yüksekteki pul 2’den çıkar | 2’de bir, 1’de üç |
| Dört 5 | Yukarıda pul yok, her 5 en yüksekteki pulu çıkarır | Pul kalmadı |
Dört 6’ya sıra bile gelmez, el biter. Beyaz hiç toplamadığı için mars olur, kırmızı 2 sayı alır. Bu örnek, sondaki yarışı Gülbahar’da neden erken hesaplamaman gerektiğini gösteriyor. Rakibin toplamaya başlamış olsa bile tek çift her şeyi değiştirebilir. Tersi de doğru: önde gidiyorsan son pulunu toplamadan rahat etme.
Yeni başlayanların sık yaptığı hatalar
Klasik tavla refleksiyle kapı almak. Burada iki pulu üst üste koymanın kapatma açısından bir faydası yok, tek pul zaten kapatır. İkinci pulu başka bir hanede kullanırsan iki hane tutarsın.
Rakibin yığınını unutmak. 12’deki beyaz yığın kırmızıya kapalıdır, iki zarlı hamlede ara durak da olamaz. Yolunu hesaplarken önce bu haneye bak.
Sadece kendi yarışına bakmak. Kırma yok diye oyunu saf yarış sanma. Bir çiftin yanması, rakibin önünde kaç hane tuttuğuna bağlıdır.
Her çifti sevinçle karşılamak. Sıkışık bir konumda gelen çift, tutmak istediğin haneleri bozdurabilir. Oynanamayan hamlelerin rakibe geçtiği masada tıkanan merdiven ona da hediye olur.
İlk oyununda işine yarayacak üç şey
Yığını erken dağıt. 15 pul aynı yerde beklerken her atış sadece birkaç seçenek bırakır. İlk turlarda başlangıç hanesinden çık ki sonraki zarların gidecek yeri olsun.
Rakibin önüne pul dik. Kırmak yok ama engellemek var. Tek pul, iki pul kadar kapatır. Rakibin ana grubunun altı hane önüne tek tek bıraktığın pullar ona bütün bir zarı kaybettirir. Yan yana dizilmiş tek pullar ucuza kurulur ve kimse onları kaldıramadığı için geçilmesi zordur.
Yolunu açık tut. Bir haneyi tutmadan önce sor: bir sonraki zar çift gelirse ne olacak? Merdiven her sayıda dört oynanabilir hamle ister. 4, 5 ve 6 uzaklığında açık hanesi olan pulların çoksa merdiven sürer. Karşında duvar varken sıkışık bir dizilişin ise merdiveni ilk basamakta bitirebilir.
Masalar nerede ayrılır?
Gülbahar’ı herkes aynı oynamıyor, masalar birkaç noktada ayrılıyor. Bunların hiçbiri hata değil; tavla.gg bu farkları masa ayarı olarak sunar. Gülbahar seçiliyken kurulumun Kurallar adımında aşağıdaki altı ayar ve maç uzunluğu çıkar. Her birinde ilk değer tavla.gg’nin varsayılanıdır.
Diziliş
Çapraz köşelerde 15 pul, vurmak yok (varsayılan) ya da Erkek tavlası dizilişi, kırma var.
Birincisi bu sayfada anlatılan oyun. İkincisinde pullar klasik tavla gibi 2-5-3-5 dizilir, iki taraf karşılıklı oynar, açık pul kırılır ve bara gider; Gülbahar’dan geriye yalnızca merdiven kalır. Türkiye’de bazı masalar Gülbahar’ı böyle oynar: “erkek tavlası gibi, yalnızca çiftler farklı.” Bu sürümde merdiven çok sert bir silahtır: tek bir uzun merdivenle yol üstündeki birkaç açık pulu birden kırabilirsin. Rakibin merdiveni de seni aynı şekilde dağıtır, o yüzden açık pul bırakmadan önce bir çiftin neler yapabileceğini düşün. Bu masalarda maç çoğu zaman 10 sayıya oynanır; tavla.gg’de 10 yok, en yakın seçenek 11.
Merdiven ne zaman başlar
Oyunun ilk üç atışından sonra (varsayılan) ya da İlk çiftten itibaren.
İlk üç atış iki oyuncunun toplamıdır. Bu atışlarda gelen çift klasik tavladaki gibi dört kez oynanır, merdiven dördüncü atıştan itibaren başlar. Bunun sebebi açık: Türk kurallarında açılışı kazanan iki zarı yeniden attığı için ilk atış çift gelebilir. İlk çiftten itibaren tırmanan masada ilk zarı dü se (3-3) gelen oyuncu, beyazın yığını izin verdiği ölçüde 72 pipe kadar yürür ve el daha başlamadan yarışta açık ara öne geçer. Varsayılan kural bu erken şans patlamasını keser.
Merdivenin yönü
6’ya kadar çıkar (varsayılan) ya da 1’e kadar iner.
Çoğu masa yukarı çıkan merdivenle oynar, bazı Türk masaları ise dü şeş (6-6) ile başlayıp hep yek (1-1)’e inen merdivenle. Yukarıdaki tabloda iki yönün pipleri yan yana. Aşağı inen sürüm klasik tavla sezgisine daha yakındır: büyük çift yine büyük ödüldür. Yukarı çıkan sürüm ise küçük çiftleri değerli kılar ve oyunu daha şaşırtıcı yapar.
Oynanamayan hamleler
Yanar, sıra geçer (varsayılan) ya da Rakip oynar, sonra kendi zarını atar.
İkinci kuralda merdivenin kalanı rakibe geçer: önce senin oynayamadığın hamleleri, sonra merdivenin üst basamaklarını dörder kez oynar, ardından kendi zarını atar. Yukarıdaki dü beş (5-5) örneğinde kırmızı hiç 5 oynayamadığı için beyaz dört 5 ve dört 6 oynar, sonra kendi zarını atar. Bu masada rakibin merdivenini kesmek iki kat kazandırır, kendi yolunu kapalı bırakmak da iki kat pahalıdır. Ayar yalnızca merdiveni etkiler: ilk üç atışta gelen ve tam oynanamayan sıradan bir çiftin kalanı her iki kuralda da yanar.
Mars
2 sayı (varsayılan) ya da Yok, her el 1 sayı.
Çoğu masa marsı 2 sayı sayar. Marsı kapatmak, gerideki oyuncunun son pulları için umutsuzca beklemesini gereksiz kılar ve eller daha düz biter. Mars açıkken ise önde olan, rakibin pullarını önünde tuttukça 2 sayı için oynamaya devam eder; Gülbahar’da kırma olmadığı için mars, rakibin evine giden yolu kesmekle gelir.
Sonraki elleri kim başlar
Önceki eli kazanan (varsayılan) ya da Her el zar atılır.
Klasik Türk tavlasındaki gibi önceki eli kazanan sonraki eli başlatır ve yine iki zarı yeniden atar. Her elde zar atılan masada iki oyuncu da her el aynı şansla başlar. Seri kazanan bir oyuncunun ilk zar avantajını sürekli elinde tutmasını istemeyen masalar ikincisini seçer.
Maç uzunluğu
1, 3, 5, 7 ya da 11 sayı; varsayılan 5. Gülbahar elleri klasik tavladan uzun sürdüğü için kısa bir oturum için 3 sayı iyi bir seçimdir.
Okuduğunu tahtada dene
Kayıt yok. Bilgisayara karşı ya da arkadaşınla hemen oyna.
Sık sorulan sorular
Gülbahar ile gul bara aynı oyun mu?
Evet. Gülbahar Türkçe adı, gul bara da yabancı dillerdeki yazılışı. Mısır’da Gulbehar, Bulgaristan’da Gjul Bara diye geçer. İngilizcede Rosespring Backgammon ve Crazy Narde diye de anılır.
Gülbahar’da pul kırılır mı?
Varsayılan dizilişte hayır. Bir hanede tek pulun olsa bile rakip oraya giremez, iki zarı tek pulla oynarken ara durak olarak da kullanamaz. tavla.gg’de Diziliş ayarını Erkek tavlası dizilişi, kırma var yaparsan pullar normal tavla gibi dizilir ve açık pul kırılır.
Hep yek (1-1) gelirse merdiven nasıl işler?
Dört kez 1 oynarsın, sonra 2, 3, 4, 5 ve 6’yı da dörder kez, her basamak tam oynanabildiği sürece. Toplam 24 hamle ve 84 pip eder, merdiven yukarı çıkıyorsa oyunun en büyük atışı budur. Merdiven aşağı iniyorsa hep yek (1-1) yalnızca dört kez 1, yani 4 pip.
Gülbahar’ın en iyi zarı dü şeş (6-6) mı?
Merdiven yukarı çıkıyorsa hayır. Üstünde tırmanacak sayı olmadığı için dört kez 6 oynarsın, 24 pip eder. Dü beş (5-5) 44 pip, hep yek (1-1) ise bütün basamaklar açıksa 84 pip getirir. Merdiven aşağı iniyorsa sıralama tersine döner ve dü şeş (6-6) 84 pip ile en büyük atış olur.
Merdiven aşağı da iner mi?
Bazı masalarda evet: dü şeş (6-6) gelince 6’dan 1’e kadar her sayı dörder kez oynanır. Türkiye’de böyle oynayan masalar var, çoğu masa ise yukarı çıkan merdivenle oynar. tavla.gg’de Merdivenin yönü ayarından seçersin, varsayılan 6’ya kadar çıkar.
İlk üç atış kişi başına mı, toplamda mı sayılır?
Kural oyunun ilk üç atışı der, yani iki oyuncunun atışları birlikte sayılır. tavla.gg de böyle sayar: başlayanın iki, öbürünün bir atışı geçince dördüncü atıştan itibaren gelen çift merdiven olur.
Dört 5’in sadece ikisini oynayabildim, 6’ya geçer miyim?
Hayır. Bir sayının dört hamlesini tamamlayamazsan merdiven orada biter. Oynayamadığın hamleler masanın kuralına göre ya yanar ya da rakibe geçer.
Oynayamadığım hamleleri rakip nasıl oynar?
Bu kuralla oynuyorsanız rakip, kendi zarını atmadan önce senin oynayamadığın hamleleri oynar ve merdivenin kalan basamaklarını da dörder kez sürdürür. Sonra kendi zarını atar. Rakip de tıkanırsa kalan hamleler yanar, merdiven geri dönmez.
İşime gelmese de merdivenin her basamağını oynamak zorunda mıyım?
Evet. Oynanabilen hamle zorunludur. Merdiven pullarını ileri çekip kurduğun düzeni bozabilir, istediğin yerde durup kalan hamleleri bırakamazsın.
Merdivende kendi pulumla kendi yolumu kapatabilir miyim?
Hayır, kendi pulların seni hiç durdurmaz: kendi pulunun olduğu haneye istediğin kadar pul koyabilirsin. Yolu kesen yalnızca rakibin pullarıdır. Ama merdiveni oynarken pullarını birkaç haneye yığarsan rakibin önünde tuttuğun hane sayısı azalır.
Altı haneyi yan yana tutup rakibi tamamen durdurabilir miyim?
Gülbahar’da buna sınır yok, tavla.gg’de de yok. Rakibin önünde yan yana altı hane tutarsan o pullar geçemez, ta ki sen bir haneyi boşaltana kadar.
Toplama sırasında da çift zar merdiven olur mu?
Evet. Toplama için bir istisna yok, sayılar yine tırmanır ve normal toplama kurallarıyla oynanır. Tek bir çift eli bitirebilir.
Bir el kaç sayı eder?
Rakip en az bir pul topladıysa 1 sayı. Rakip tek pul toplayamadan bitirirsen mars olur, 2 sayı. Marsı saymayıp her eli 1 sayı oynayan masalar da var; tavla.gg’de bunu Mars ayarından seçersin.
Her iki oyuncu da oynayamaz hale gelirse ne olur?
Oynanacak hamlesi olmayanın zarı boşa gider ve sıra öbürüne geçer, klasik tavladaki gibi. Duvarlar karşılıklı kilitlenebilir, biri bir haneyi boşaltana kadar ikisi de bekler.